Psikolojide betimleme nedir?

psikolojide-betimleme-nedir

Psikoloji; insan davranışlarını zihinsel süreçleriyle beraber bunların altında yatan nedenleri inceleyen bilim dalıdır.

Diğer bilim dallarında olduğu gibi psikolojinin de bir takım amaçları vardır. Psikoloji bu amaçlar çerçevesinde insan davranışlarının temellerini anlamaya çalışır. Bu amaçların neler olduğunu kısaca ele alacak olursak bunları betimleme, açıklama, yordama ve kontrol olarak dört başlık altında açıklayabiliriz. Bunlar;


Betimleme: Davranışları betimlemek psikolojinin ilk ve temel amacıdır ve betimleme ise davranışların tanımıdır. Davranışların keşfedilerek tanımının yapılması betimlemenin ilk aşamasıdır. Örneğin ” Davranış Nedir? Uyarıcı Nedir? ” gibi sorular sorularak bunların tanımı yapılmaya çalışılır. Bu betimlemeden sonra tanımlanan kavramlar sınıflandırılır. Son aşamada ise kavramlar arasındaki sebep-sonuç ilişkisi ortaya çıkartılır.


Açıklama: Burada kuramların derinlemesine izahı ve kuramsal ilke ve yasaların açıklanması söz konusudur. Mesela; Gestalt Algılama İlkeleri görsel algılamada uyarıcıların örgütlenme biçimlerini açıklar.
Yordama (Öngörü): Yordama, olayların önceden tahmin edilmesidir. Yordama araştırma sonuçlarına dayanarak yapılabilir. Yordama yasa ve ilkelerde, kuramlarda belirtilen ilişkiler kurularak da yapılabilir.

Kontrol: Yordama sayesinde (yani olaylar, davranışlar önceden kestirilerek) olaylar ve davranışlar kontrol altına alınmaya çalışılır.